← Wróć do publikacjiPrawo cywilne

Odrzucenie spadku: termin, koszty, w imieniu dziecka i wzory wniosków (2026)

Opublikowano 13 listopada 2026·Stan prawny na: wrzesień 2026
Adwokat Izabela Łakomiak
Adwokat Izabela Łakomiak
Odrzucenie spadku: termin, koszty, w imieniu dziecka i wzory wniosków (2026)

Odrzucenie spadku w 2026 r.: jak liczyć 6 miesięcy, koszt u notariusza i w sądzie, odrzucenie w imieniu dziecka po zmianach z 2023 r., długi w rodzinie i kiedy odrzucenie jest nieskuteczne. Wzory do pobrania.

Odrzucenie spadku to najprostszy sposób, aby nie odpowiadać za długi zmarłego. Trzeba jednak zrobić to w terminie, we właściwej formie i, co najczęściej umyka, pamiętać, że odrzucony spadek przechodzi na kolejne osoby, często na własne dzieci. Poniżej wyjaśniam, jak odrzucić spadek u notariusza i w sądzie, ile to kosztuje, jak liczyć 6 miesięcy, jak odrzucić spadek w imieniu dziecka po zmianach z 2023 r. i kiedy odrzucenie spadku jest nieskuteczne. Na końcu znajdziesz wzory wniosków do pobrania. Zakres spraw spadkowych i cywilnych, które prowadzę, opisuję na stronie prawo cywilne.

Pobierz wzór (Word do edycji lub PDF):

  • wniosek do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku: Word · PDF
  • wniosek o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego: Word · PDF

Najważniejsze przepisy: Kodeks cywilny (k.c.), art. 112, art. 88, art. 935, art. 1012, art. 1015, art. 1018, art. 1019 i art. 1020; Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.), art. 101 § 3 i § 4; Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.), art. 640.

Co to jest odrzucenie spadku

Każdy spadkobierca może spadek przyjąć wprost (z pełną odpowiedzialnością za długi), przyjąć z dobrodziejstwem inwentarza (z odpowiedzialnością ograniczoną do wartości spadku) albo odrzucić (art. 1012 k.c.).

Spadkobierca, który odrzucił spadek, jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Nie dziedziczy więc ani majątku, ani długów. Ma to jednak skutek uboczny: jego miejsce zajmują kolejni spadkobiercy, w pierwszej kolejności jego dzieci.

Odrzuca się cały spadek. Nie można przyjąć mieszkania i odrzucić długów. Nie można też złożyć oświadczenia pod warunkiem ani z zastrzeżeniem terminu (art. 1018 § 1 k.c.).

Termin: jak liczyć 6 miesięcy na odrzucenie spadku

Oświadczenie o odrzuceniu spadku trzeba złożyć w terminie 6 miesięcy od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku (art. 1015 § 1 k.c.). Nie jest to więc zawsze 6 miesięcy od śmierci.

  • Dziedziczenie ustawowe (bez testamentu): termin biegnie zwykle od dnia, w którym dowiedziałeś się o śmierci osoby, po której dziedziczysz.
  • Testament: termin biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o testamencie, który Cię powołuje.
  • Gdy dziedziczysz dlatego, że ktoś inny odrzucił spadek, np. Twój rodzic: termin biegnie od dnia, w którym dowiedziałeś się o tym odrzuceniu.

Termin liczony w miesiącach kończy się z upływem dnia, który nazwą lub datą odpowiada początkowemu dniowi terminu (art. 112 k.c.). Jeżeli dowiedziałeś się o śmierci 15 marca, termin upływa 15 września.

Przykład: ojciec zmarł 1 lutego, a jego syn odrzucił spadek u notariusza 10 kwietnia i tego samego dnia powiedział o tym swoim dorosłym dzieciom. Dla wnuków termin biegnie od 10 kwietnia, a nie od dnia śmierci dziadka.

Nie warto czekać do ostatnich dni: w sądzie mogą pojawić się braki formalne, a u notariusza trzeba umówić termin.

Co się stanie, jeżeli nic nie zrobisz

Od 18 października 2015 r. brak oświadczenia w terminie oznacza przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.). Odpowiadasz wówczas za długi tylko do wartości odziedziczonego majątku, ustalonej w spisie albo wykazie inwentarza.

To zabezpieczenie, ale nie rozwiązanie idealne: nadal jesteś spadkobiercą, wierzyciele mogą kierować do Ciebie roszczenia, a spory o wartość majątku bywają kłopotliwe. Gdy spadek składa się głównie z długów, jego odrzucenie jest zwykle prostsze i bezpieczniejsze.

Odrzucenie spadku u notariusza

To najszybsza droga: oświadczenie składa się osobiście w kancelarii notarialnej, często w dniu wizyty. Potrzebne są zwykle:

  • dowód osobisty,
  • odpis skrócony aktu zgonu spadkodawcy,
  • dane spadkodawcy (ostatni adres) oraz informacje o innych znanych spadkobiercach,
  • jeżeli dziedziczysz po kimś, kto odrzucił spadek, informacja o tym odrzuceniu.

Ile kosztuje odrzucenie spadku u notariusza? Maksymalna taksa notarialna za oświadczenie o odrzuceniu spadku wynosi 50 zł netto, czyli 61,50 zł brutto, od każdej osoby. Do tego dochodzą wypisy aktu, po ok. 6 zł netto za stronę. Łącznie jedna osoba zapłaci zwykle ok. 100 zł. Notariusz przesyła oświadczenie do sądu spadku.

Odrzucenie spadku w sądzie

Możesz też złożyć oświadczenie przed sądem rejonowym, w którego okręgu mieszkasz (art. 640 § 1 k.p.c.). Składa się wniosek o odebranie oświadczenia, a następnie sąd wyznacza posiedzenie, na którym ustnie składasz oświadczenie. Opłata od wniosku wynosi 100 zł.

Wniosek powinien zawierać Twoje dane, dane spadkodawcy, datę jego śmierci i ostatni adres, tytuł Twojego powołania do spadku, datę, w której się o nim dowiedziałeś, oraz informacje o innych znanych spadkobiercach. Wzór znajdziesz na końcu artykułu.

Droga sądowa jest tańsza w przypadku wielu osób, ale wolniejsza: na posiedzenie czeka się zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. Nie oznacza to jednak ryzyka dla terminu: od 15 listopada 2023 r. przepisy wprost przesądzają, że do zachowania 6-miesięcznego terminu wystarczy złożenie wniosku do sądu przed jego upływem, nawet jeżeli samo posiedzenie odbędzie się później. Ważne, aby wniosek był kompletny.

Odrzucenie spadku z zagranicy

Jeżeli mieszkasz za granicą, oświadczenie o odrzuceniu spadku można złożyć przed polskim konsulem, który w tym zakresie pełni funkcję notariusza. Termin 6 miesięcy obowiązuje tak samo, dlatego warto od razu umówić wizytę w konsulacie.

Czy odrzucenie spadku uwolni rodzinę od długów?

To najważniejsze pytanie i odpowiedź brzmi: nie od razu. Skoro osoba odrzucająca jest traktowana tak, jakby nie dożyła otwarcia spadku, spadek przechodzi na kolejne osoby:

  1. dzieci osoby, która odrzuciła spadek, a dalej wnuki,
  2. gdy nie ma zstępnych: małżonek i rodzice spadkodawcy,
  3. dalej rodzeństwo spadkodawcy i jego zstępni, a w określonych sytuacjach dziadkowie,
  4. na końcu gmina ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy albo Skarb Państwa (art. 935 k.c.), które nie mogą spadku odrzucić.

Aby cała rodzina była wolna od długów, oświadczenia o odrzuceniu powinny złożyć kolejno wszystkie te osoby, w tym dzieci, także małoletnie. W praktyce najlepiej zaplanować to wspólnie: często kilka osób może złożyć oświadczenia u notariusza tego samego dnia.

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego

Bez zgody sądu: zmiana od 15 listopada 2023 r.

Od 15 listopada 2023 r. rodzice mogą odrzucić spadek w imieniu dziecka bez zezwolenia sądu, jeżeli łącznie (art. 101 § 4 k.r.o.):

  • dziecko zostało powołane do spadku wskutek wcześniejszego odrzucenia go przez rodzica,
  • odrzucenia dokonują oboje rodzice mający władzę rodzicielską albo jeden z nich za zgodą drugiego,
  • spadek odrzucają również inni zstępni rodziców tego dziecka, np. jego pełnoletnie rodzeństwo.

To typowa sytuacja: rodzic odrzuca zadłużony spadek po własnym ojcu i w tym samym czasie, u tego samego notariusza, odrzuca go w imieniu dziecka. Uwaga na ostatni warunek: jeżeli np. pełnoletni syn przyjmie spadek, odrzucenie go w imieniu jego młodszego rodzeństwa znowu wymaga zgody sądu. Odrzucenie bez wymaganej zgody jest nieskuteczne, a dziecko pozostaje spadkobiercą.

Kiedy zgoda sądu jest nadal potrzebna

Zezwolenie sądu opiekuńczego (art. 101 § 3 k.r.o.) jest nadal wymagane m.in. wtedy, gdy dziecko dziedziczy z własnego tytułu, np. po zmarłym rodzicu, gdy rodzice nie są zgodni albo gdy któryś z pozostałych zstępnych rodziców spadek przyjmuje. Wniosek składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego dla miejsca zamieszkania dziecka. Opłata wynosi 100 zł.

Jak napisać uzasadnienie? Trzeba wykazać, że odrzucenie leży w interesie dziecka, zwykle dlatego, że długi przewyższają wartość majątku spadkowego. Warto dołączyć dokumenty: wezwania do zapłaty, pisma komornika, nakazy zapłaty, informacje o kredytach. Wzór takiego wniosku z uzasadnieniem znajdziesz poniżej.

Po uzyskaniu zezwolenia trzeba jeszcze złożyć samo oświadczenie o odrzuceniu spadku, u notariusza albo w sądzie. Wniosek o zezwolenie warto złożyć jak najszybciej, w każdym razie przed upływem 6 miesięcy: w orzecznictwie przyjmuje się, że złożenie go w terminie chroni dziecko przed jego upływem w czasie oczekiwania na decyzję sądu.

Kiedy odrzucenie spadku jest nieskuteczne

Odrzucenie spadku nie wywoła skutku, jeżeli:

  • oświadczenie złożono po terminie 6 miesięcy,
  • nie zachowano formy: oświadczenie trzeba złożyć przed notariuszem albo przed sądem; zwykły list do sądu nie wystarczy,
  • oświadczenie złożono pod warunkiem, z zastrzeżeniem terminu albo tylko co do części spadku,
  • spadek odrzucono w imieniu dziecka bez wymaganej zgody sądu albo drugiego rodzica,
  • oświadczenie złożył pełnomocnik bez pełnomocnictwa w wymaganej formie,
  • wcześniej przyjęto już ten spadek: oświadczenia o przyjęciu albo odrzuceniu co do zasady nie można odwołać.

Termin minął. Czy coś można jeszcze zrobić?

Czasem tak. Jeżeli nie złożyłeś oświadczenia na skutek błędu lub groźby, np. nie wiedziałeś o istotnych długach mimo zachowania należytej staranności, możesz uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu (art. 1019 § 2 k.c.). Potrzebne jest zatwierdzenie przez sąd, a uprawnienie wygasa po roku od wykrycia błędu (art. 88 § 2 k.c.). Sądy oceniają tu staranność spadkobiercy surowo, dlatego takie sprawy wymagają starannego przygotowania.

Odrzucenie spadku a zachowek i testament

Kto odrzucił spadek, traci prawo do zachowku, bo jest traktowany tak, jakby nie dożył otwarcia spadku (art. 1020 k.c.). Jeżeli w spadku są zarówno długi, jak i wartościowy majątek, warto przed decyzją porównać bilans i rozważyć przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza. Jeżeli spadek po rodzicach przypada Ci w trakcie małżeństwa, zobacz też czy spadek wchodzi do majątku wspólnego, a gdy testament budzi wątpliwości, artykuł podważenie testamentu.

Wzory do pobrania

Wniosek o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku: wzór

Wzór wniosku do sądu o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku, do pobrania w Word i PDF

Pobierz: wniosek o odrzucenie spadku (Word) · wniosek o odrzucenie spadku (PDF)

Odrzucenie spadku w imieniu małoletniego: wzór wniosku

Wzór wniosku o zezwolenie na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, z uzasadnieniem, do pobrania w Word i PDF

Pobierz: odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, wzór (Word) · odrzucenie spadku w imieniu małoletniego, wzór (PDF)

Najczęstsze pytania

Ile kosztuje odrzucenie spadku u notariusza? Maksymalnie 50 zł netto (61,50 zł brutto) od osoby oraz koszt wypisów, zwykle łącznie ok. 100 zł.

Jak liczyć 6 miesięcy na odrzucenie spadku? Od dnia, w którym dowiedziałeś się o tytule swojego powołania do spadku, a nie zawsze od dnia śmierci. Termin kończy się w dniu odpowiadającym dacie początkowej.

Czy odrzucenie spadku uwolni rodzinę od długów zmarłego? Tylko wtedy, gdy spadek odrzucą kolejno wszyscy powołani spadkobiercy, w tym dzieci. Na końcu spadek dziedziczy gmina albo Skarb Państwa.

Czy można odrzucić spadek w imieniu dziecka bez sądu? Tak, od 15 listopada 2023 r., jeżeli dziecko dziedziczy dlatego, że rodzic odrzucił spadek, rodzice działają wspólnie albo za zgodą drugiego rodzica, a spadek odrzucają też inni zstępni rodziców, np. pełnoletnie rodzeństwo dziecka.

Co się stanie, jeżeli nie odrzucę spadku w terminie? Przyjmiesz go z dobrodziejstwem inwentarza, czyli będziesz odpowiadać za długi do wartości odziedziczonego majątku.

Czy można odrzucić tylko długi, a przyjąć majątek? Nie. Odrzuca się albo przyjmuje cały spadek.

Stan prawny: listopad 2026 r. Artykuł i wzory mają charakter informacyjny i nie zastępują porady prawnej w konkretnej sprawie.

Kontakt z kancelarią: +48 509 831 745 lub formularz kontaktowy.

Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej w konkretnej sprawie.

Czytaj także

Wszystkie artykuły
Zadzwoń: +48 509 831 745