Rozwód w Opolu krok po kroku: sąd, koszty i czas trwania

W Polsce rozwód nadal można uzyskać wyłącznie przed sądem. W 2026 r. Sejm uchwalił ustawę umożliwiającą rozwód przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego, jednak 30 kwietnia 2026 r. Prezydent ją zawetował. Poniżej wyjaśniam, jak wygląda sprawa rozwodowa w obecnym stanie prawnym, od przygotowania pozwu do prawomocnego wyroku. Ogólny zakres spraw rodzinnych, które prowadzę, opisuję na stronie adwokat od spraw rodzinnych i rozwodowych w Opolu.

Najważniejsze przepisy: Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.), art. 56 do 61; Kodeks postępowania cywilnego (k.p.c.), art. 17 pkt 1, art. 41, art. 425 i nast.; ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (u.k.s.c.), art. 26.

Kiedy sąd może orzec rozwód

Zgodnie z art. 56 § 1 k.r.o. podstawowym warunkiem jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Oznacza to, że między małżonkami ustały więzi emocjonalne, fizyczne i gospodarcze, a okoliczności nie wskazują, by miały one powrócić.

Nawet przy spełnieniu tego warunku rozwód nie jest dopuszczalny, jeżeli:

• ucierpiałoby na nim dobro wspólnych małoletnich dzieci (art. 56 § 2 k.r.o.),
• żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, a drugi małżonek nie wyraża zgody, chyba że odmowa zgody jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 3 k.r.o.),
• z innych przyczyn byłoby to sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 56 § 2 k.r.o.).

Który sąd jest właściwy

Sprawy o rozwód rozpoznają w pierwszej instancji sądy okręgowe (art. 17 pkt 1 k.p.c.). Według art. 41 k.p.c. pozew składa się do sądu, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie wspólne miejsce zamieszkania, jeśli choć jedno z nich nadal tam mieszka. W przeciwnym razie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania pozwanego, a gdy i tej podstawy brak, sąd miejsca zamieszkania powoda. Dla mieszkańców Opola i okolic jest to zwykle Sąd Okręgowy w Opolu.

Jeśli jeden z małżonków jest cudzoziemcem albo mieszka za granicą, dochodzą pytania o jurysdykcję i prawo właściwe. Omawiam je w poradniku Getting divorced in Poland as a foreigner (w języku angielskim).

Co zawiera pozew o rozwód

Pozew powinien zawierać żądanie rozwiązania małżeństwa przez rozwód oraz stanowisko w sprawie winy. Zgodnie z art. 57 k.r.o. sąd orzeka, czy i który z małżonków ponosi winę, ale na zgodne żądanie małżonków zaniecha orzekania o winie.

W wyroku rozwodowym sąd obowiązkowo rozstrzyga o (art. 58 § 1 i § 2 k.r.o.):

• władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi,
• kontaktach rodziców z dziećmi,
• wysokości alimentów na dzieci,
• sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania, jeśli małżonkowie nadal w nim mieszkają.

Sąd uwzględnia pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i kontaktach z dzieckiem, jeśli jest ono zgodne z dobrem dziecka (art. 58 § 1 k.r.o.). Na wniosek jednego z małżonków sąd może też podzielić majątek wspólny, o ile nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu (art. 58 § 3 k.r.o.). Więcej o alimentach: Alimenty na dziecko w Opolu, a o majątku: Podział majątku po rozwodzie.

Do pozwu dołącza się m.in. odpis zupełny aktu małżeństwa, odpisy skrócone aktów urodzenia dzieci oraz dokumenty dotyczące dochodów i kosztów utrzymania dzieci.

Ile kosztuje rozwód

Opłata sądowa od pozwu o rozwód wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 u.k.s.c.). Osoba, która nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny, może złożyć wniosek o zwolnienie od kosztów (art. 102 u.k.s.c.) wraz z oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach. Do opłaty sądowej dochodzi ewentualne wynagrodzenie pełnomocnika oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa. Opłaty w sprawach majątkowych można wstępnie oszacować w kalkulatorze kosztów sądowych.

Jak przebiega sprawa

Sprawy rozwodowe rozpoznawane są przy drzwiach zamkniętych, chyba że obie strony żądają jawności (art. 427 k.p.c.). Sąd przesłuchuje małżonków, a w sprawach spornych także świadków. Na podstawie art. 436 § 1 k.p.c. sąd może skierować małżonków do mediacji, np. w sprawach dotyczących dzieci. Rozprawa zdalna, w której strony łączą się z domu, co do zasady nie jest w sprawach rozwodowych możliwa.

Jeżeli w małżeństwie dochodzi do przemocy, równolegle może toczyć się postępowanie karne. O prawach osób zatrzymanych piszę w artykule Zatrzymanie przez policję: prawa zatrzymanego, a o reprezentacji pokrzywdzonych na stronie prawo karne.

Ile trwa rozwód

Czas oczekiwania na pierwszą rozprawę zależy od obciążenia sądu. Przy zgodnym rozwodzie bez orzekania o winie i porozumieniu w sprawie dzieci sprawa może zakończyć się na jednej rozprawie. Rozwód z orzekaniem o winie wymaga zwykle szerszego postępowania dowodowego i może trwać od kilku miesięcy do ponad roku. Wyrok staje się prawomocny, jeśli żadna ze stron go nie zaskarży w terminie.

Po rozwodzie

Małżonek, który zmienił nazwisko w związku z zawarciem małżeństwa, może w ciągu 3 miesięcy od uprawomocnienia się wyroku złożyć przed kierownikiem urzędu stanu cywilnego oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska (art. 59 k.r.o.). Jeżeli majątek wspólny nie został podzielony w wyroku rozwodowym, podziału można dokonać umową albo w odrębnym postępowaniu przed sądem rejonowym (art. 567 § 1 k.p.c.). Jeśli w skład majątku wchodzi kredyt frankowy, warto uwzględnić też roszczenia wobec banku.

Najczęstsze pytania

Czy rozwód można uzyskać w urzędzie stanu cywilnego? Nie. Ustawa wprowadzająca taką możliwość została zawetowana w kwietniu 2026 r., więc rozwód nadal wymaga postępowania sądowego.

Czy muszę mieć zgodę małżonka na rozwód? Nie. Zgoda drugiego małżonka nie jest warunkiem rozwodu, ale ma znaczenie, gdy rozwodu żąda małżonek wyłącznie winny (art. 56 § 3 k.r.o.), oraz przy rozwodzie bez orzekania o winie (art. 57 § 2 k.r.o.).

Czy podział majątku musi nastąpić w sprawie rozwodowej? Nie. Podziału można dokonać także później, umową albo w odrębnym postępowaniu sądowym.

Jeśli chcesz omówić swoją sytuację, umów konsultację w kancelarii w Opolu lub zadzwoń: +48 509 831 745.